Menu

 

 

Okiem psychologa - artykuły

Kary jako narzędzie wychowawcze – dlaczego zawodzą?

Wydaje nam się, że kara to dobre narzędzie procesu wychowawczego, że czegoś dziecko nauczą, że za ich pomocą uda nam się zmienić złe zachowania dziecka na dobre. Nic bardziej mylnego. Kary nie dość, że nic nie uczą to jeszcze powodują szereg negatywnych konsekwencji zarówno w rozwoju społecznym dzieci jak emocjonalnym i moralnym.

Ciągłe karanie małego dziecka może „pomóc” mu zmienić się w nastoletniego ignoranta.

Kara początkowo może skutkować poprawą zachowania, lecz tylko dla tego, że powoduje strach u dziecka, z czasem jednak doprowadza je do złości, buntu, postawy wrogości wobec karzącego rodzica, agresji wobec słabszych od siebie.

Kara uczy dziecko wykorzystywania swojej siły. Kiedy najważniejsze osoby w jego życiu, na których powinno się wzorować mają problemy, starają się rozwiązać za pomocą siły unieszczęśliwiają inne osoby i zmuszają je do kapitulacji. Pokazują zatem dziecku jak można uzewnętrznić wrogość.

Kara w końcu traci swoją skuteczność ponieważ dorastającym dzieciom coraz trudniej zastosować jakąś karę. W pewnym momencie groźby zaczynają pusto brzmieć i dzieci ledwo wzruszają ramionami na komunikaty typu „masz szlaban”. Kiedy małe dzieci zastanawiają się, dlaczego powinny być miłe, albo nie powinny robić niepożądanych zachowań, rodzice mają wybór: albo obdarzać je bezwarunkową miłością, zdobywając ich szacunek i zaufanie, żeby wytłumaczyć im, jak nie robić czegoś, co może sprawić przykrość drugiemu, albo odwołać się do siły. Problem z tym ostatnim polega na tym, że  kiedy nasze siły zaczną się wyczerpywać – a kiedyś zaczną - zostaniemy bez argumentów.

Kary psują nasze relacje z dziećmi. Karząc dzieci podważamy ich zaufanie do nas jako rodziców, tym samym zaburzamy ich poczucie bezpieczeństwa.

Niektórzy rodzice racjonalizują stosowanie kar twierdzeniem, że kochają swoje dzieci . Niestety kształtują w ten sposób opaczny pogląd, że zadawanie drugiej osobie przykrości jest nieodłączną cechą miłości.

Alfie Kohn Wychowanie bez kar i nagród i kar – Rodzicielstwo bliskości.

Jak uczyć dzieci odpowiedzialności

Częstym problemem z jakim zgłaszają się rodzice dzieci w wieku szkolnym do psychologów to brak samodzielności, niechęć do nauki, niechęć do podejmowania się nawet drobnych obowiązków. Nie ma tu prostych odpowiedzi, szybkich rad, które pomogłyby zmienić dziecko. Aby dziecko było „jakieś” dobrze jest się przyjrzeć sobie i tego jak reagujemy my rodzice w różnych sytuacjach z dzieckiem.

Po pierwsze nie krytykować, nie moralizować, nie krzyczeć. (często krytykujemy innych bo do siebie samych mamy surowy stosunek).  Jeśli dziecko zrobi cos nie tak, jak uważamy, że powinno zrobić, to pamiętajmy, że one się właśnie uczą różnych rzeczy, a w procesie nauki wszyscy popełniamy błędy. Co zatem robić? Można zwyczajnie porozmawiać, co poszło nie tak, co możesz zrobić następnym razem aby wyszło lepiej, dodać otuchy.

Pytać dziecko o jego opinię w różnych tematach: co myśli, jakie ma zdanie np. na temat ostatnio obejrzanego filmu, bajki, jakiejś trudnej sytuacji. To sprawia, że dziecko czuje się ważne, że jego zdanie jest brane pod uwagę.

Doceniać dziecko za wysiłek włożony w pracę bardziej niż za efekt – uczy to dziecko, że sukcesy wymagają pracy i motywują dalej.

Oddawać dziecku decyzyjność w różnych sprawach. To dodatkowo uczy myślenia, szukania rozwiązań.

Włączać dzieci we wspólne obowiązki domowe np. wspólne gotowanie, robienie ciasta, porządkowanie i uczynić z tego przyjemność, zamiast przykrego obowiązku.

Gdy zdarzy się Twojemu dziecko coś przeskrobać, nie usprawiedliwiaj go w ciemno, nie tłumacz się za niego i nie tłumacz jego, daj mu wziąć odpowiedzialność za to co zrobił.

Pozwalaj na błędy, na nich najskuteczniej człowiek się uczy. Ponadto żyjemy w świecie, w którym nie ma miejsca na porażki. Panicznie boimy się popełnić błędu bo to kojarzy się z frustracją. Tylko doświadczanie trudności i pokonywanie ich pozwala uczyć się jak coraz lepiej sobie z nimi radzić.

 

Renata Śmietanka

Psycholog szkolna

 

Wyszukiwanie

Lato w Mieście

Karta ucznia

Skrzynka zaufania

Budżet obywatelski

Kreatywna Fizyka i Technika

BIULETYN 2018/19

 

 

OBWODY SZKÓŁ

SZKOŁA W ZMIANIE

Współpracujemy z

WARS i SAWA

Destination Imagination

LEKKI PLECAK

DOBRY START

Licznik

Liczba wyświetleń:
6142479